Lãnh đạo đầy quyết tâm; đời sống, dân trí cao nhất nhì cả nước, ngân sách cho CNTT tiêu không hết, song ứng dụng CNTT của Thủ đô vẫn chưa tương xứng.
Bài 1: Khập khiễng chủ trương - năng lực triển khai
Tiền không thiếu!
Có thể nói, Hà Nội là địa phương đi đầu trong nhận thức về tầm quan trọng của ứng dụng CNTT. Năm 2001, Thành ủy TP. Hà Nội đã đưa ra Chương trình ứng dụng và phát triển CNTT để phục vụ phát triển KTXH Chương trình 04 với mục tiêu Hà Nội trở thành địa phương đi đầu về tin học hoá các hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành; tăng cường ứng dụng CNTT trong các hoạt động kinh tế, xã hội, đặc biệt đối với những ngành công nghiệp chủ lực. Chương trình 04 cũng nêu rõ đến năm 2005, CNTT của Hà Nội phải đạt trình độ trung bình khá và đến 2010 đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.
Quyết tâm đó được triển khai với một loạt dự án công nghệ thông tin tầm cỡ như Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội (Hà Nội Portal), Trung tâm giao dịch CNTT Hà Nội, Hệ thống thông tin địa lý (GIS)… Theo một tài liệu được cung cấp tại buổi làm việc của lãnh đạo TP. Hà Nội về Dự án phát triển CNTT truyền thông Việt Nam - Tiểu dự án TP. Hà Nội tháng 2/2006, "Từ năm 2001 đến hết 2005, TP đã ưu tiên đầu tư kinh phí cho lĩnh vực CNTT là 330 tỷ đồng kế hoạch".
Năm 2006, Hà Nội quyết định đầu tư triển khai dự án phát triển CNTT và truyền thông với tổng vốn đầu tư lên đến 35,6 triệu USD. Trong đó, vốn vay Ngân hàng Thế giới là gần 20 triệu USD, vốn đối ứng trong nước hơn 15 triệu USD. Dự án thực hiện trong 5 năm (2006 - 2010) nhằm ứng dụng rộng rãi CNTT và truyền thông trong lĩnh vực trọng điểm: xây dựng và phát triển công nghệ điện tử, chính phủ điện tử, giao dịch thương mại điện tử; phát triển hạ tầng CNTT...
Khi đó, lãnh đạo Hà Nội đều khẳng định yêu cầu phát triển CNTT của Thủ đô là "rất cấp thiết" và không thiếu vốn cho dự án.
Báo cáo chỉ số sẵn sàng CNTT (ICT Index) cho thấy lãnh đạo của Hà Nội không chỉ hạ quyết tâm “suông”. Năm 2005, các cơ quan nhà nước của Hà Nội chi hơn 10,5 tỷ đồng cho ứng dụng CNTT. Đến năm 2006, mức chi tiêu tăng gấp 3 lần so với năm trước đó, lên gần 31 tỷ đồng.
Tuy nhiên, con số về đầu tư cho CNTT của Hà Nội chưa được Sở TT&TT xác thực. Do mới sát nhập Hà Nội, Hà Tây và một số xã, huyện của Hoà Bình, Vĩnh Phúc, nên tân Giám đốc Sởû TT&TT cho biết, Sở tập trung trong tháng 10/2008 rà soát xong tình hình ứng dụng CNTT trên địa bàn TP. Vì vậy, ông chưa thể cung cấp bất kỳ số liệu nào về đầu tư ứng dụng CNTT của Hà Nội từ nguồn ngân sách.
Hiệu quả mờ nhạt
Khi đánh giá về hiệu quả ứng dụng CNTT ở các cơ quan công quyền Hà Nội, nhiều ý kiến đều công nhận "đạt được hiệu quả bước đầu". Họ nhắc đến việc các công chức có hộp thư điện tử (e-mail), có hệ thống trao đổi văn bản điện tử, hay một số dịch vụ công đáng kể như đăng ký kinh doanh qua mạng (dù phải thừa nhận dịch vụ này vắng khách).
Ông Mai Anh, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa XI, Tổng thư ký Hội Tin học Hà Nội, có cách nhìn khác, hướng về ứng dụng CNTT phục vụ nhu cầu dân sinh. "Việc đưa các thông tin người dân cần như thông báo cắt điện, lịch tiêm phòng… trên mạng Internet là sản phẩm dễ làm nhất, tối thiểu nhất, cơ quan nào cũng làm được" - ông Mai Anh nói - "Tôi là người làm trong ngành tin học hơn 40 năm, thành thạo việc tìm tài liệu trên mạng nhưng ngay như tôi cũng khó khăn khi tìm thủ tục xin giấy phép xây dựng".
Một số sở, ngành, quận, huyện Hà Nội hiện đã có website. Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội được đầu tư lớn nhất, lên tới hàng chục tỷ đồng. Song theo đánh giá xếp hạng của Bộ TT&TT công bố tháng 7/2008, Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội đứng thứ 20 trong số 56 địa phương có cổng giao tiếp điện tử về mức độ truy cập.
Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội mới chỉ cấp thông tin về quy trình, thủ tục hành chính 6 dịch vụ công (mức độ thấp nhất), xếp hạng 16, ngang với Lâm Đồng và Bạc Liêu; cho phép điền trực tuyến vào các mẫu đơn, hồ sơ và gửi lại trực tuyến tới cơ quan hành chính) đối với dịch vụ đăng ký văn phòng đại diện và đăng ký kinh doanh qua mạng.
Một quan chức cũ của Sở Bưu chính Viễn thông Hà Nội cho hay các dự án đầu tư ứng dụng CNTT của Hà Nội hầu hết còn ngổn ngang, nếu như có hoàn thành thì kết quả không được như mong đợi.
Tại sao như vậy? Vì đầu tư chưa đủ độ? Cơ chế thanh toán? Lỗi tại sản phẩm hay năng lực triển khai?
Những dự án CNTT trọng điểm của Hà Nội
- Hệ thống thông tin địa lý (GIS), dự án 1998: 10 tỷ đồng và đến 2005 khởi động lại với tổng giá trị dự án khoảng 42 tỷ đồng
- Trung tâm Đào tạo CNTT Hà Nội, khởi công 2004: gần 55 tỷ đồng
- Trung tâm giao dịch CNTT Hà Nội, khánh thành 2005: hơn 100 tỷ đồng
- Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội, 2003: khai trương thử nghiệm 13,5 tỷ đồng
- Dự án Phát triển CNTT&TT, tiểu dự án Hà Nội, khởi động 2006: 35,6 triệu USD (570 tỷ đồng thời giá 2006).
Kỳ sau Bài 2: Nhìn từ những dự án CNTT "đóng băng"